рд░ेрдЧुрд▓рд░ рдХोрд░्рд╕ рдоें рдПрдбрдоिрд╢рди рдирд╣ीं рдоिрд▓ा, рдХुрдЫ рдордЬрдмूрд░िрдпों рдХे рдХाрд░рдг рдЖрдЧे рдирд╣ीं рдкрдв़ рд╕рдХрддे рдпा рдлिрд░ рдкрд╕ंрджीрджा рдХोрд░्рд╕ рдЖрдкрдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рд╣ै, рддो рдЗрди рд╕рдм рдоुрд╢्рдХिрд▓ों рдХा рд╣рд▓ рд╣ै рдбिрд╕्рдЯेंрд╕ рдПрдЬुрдХेрд╢рди рдпाрдиी рджूрд░рд╕्рде рд╢िрдХ्рд╖ा। рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдмрджौрд▓рдд рдЖрдЬ рдЗрд╕ рд▓рд░्рдиिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХी рдкрд╣ुंрдЪ рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рддрдХ рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै।
рдбिрд╕्рдЯेंрд╕ рдПрдЬुрдХेрд╢рди рд╕िрд░्рдл рдЙрдирдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं рд╣ै рдЬिрди्рд╣ें рдХрдо рдЕंрдХ рдХे рдХाрд░рдг рд░ेрдЧुрд▓рд░
рдХोрд░्рд╕ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдирд╣ीं рдоिрд▓ рдкाрддा। рдЖрдЬ рдпрд╣ рдШрд░ рдмैрдаे рдордирдЪाрд╣ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдкाрдиे рдХा
рд╕рд╕्рддा рдФрд░ рдмेрд╣рддрд░ рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै...
рдпूं рд╣ोрддी рд╣ै рдкрдв़ाрдИ (Process of Learning in Distance Education): рдбिрд╕्рдЯेंрд╕ рдПрдЬुрдХेрд╢рди рдоोрдб рдоें рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рд╣ाрдЬिрд░ рд░рд╣рдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдЕрдзिрдХांрд╢ рдХोрд░्рд╕ेрдЬ рдоें рдЫाрдд्рд░ों рдХी рдорд░्рдЬी рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдХ्рд▓ाрд╕ рдХрд░ें рдпा рдирд╣ीं। рдорд╕рд▓рди рдиेрд╢рдирд▓ рдУрдкрди рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдЗрдЧ्рдиू рдоें рд╕рдк्рддाрд╣ांрдд рдоें рдХ्рд▓ाрд╕ेрдЬ рд╣ोрддी рд╣ैं। рдпे рдХрдХ्рд╖ाрдПं рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рд╣ोрддी рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рдХुрдЫ рддрдХрдиीрдХी рдХोрд░्рд╕ेрдЬ рдоें, рдЬिрдирдоें рдк्рд░ैрдХ्рдЯिрдХрд▓्рд╕ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै, 90 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣ाрдЬिрд░ी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдоें рд╣рд░ рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдХो рдПрдХ рд▓рд░्рдиिंрдЧ рд╕ेंрдЯрд░ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬрд╣ां рдЙрд╕े рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рджी рдЬाрддी рд╣ै।
рдЖрдЬрдХрд▓ рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рд▓рд░्рдиिंрдЧ рд╕ेंрдЯрд░्рд╕ рдоें рдмैрдаे-рдмैрдаे рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдХे рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ों рд╕े рдЕрдкрдиे рдк्рд░рд╢्рди рднी рдкूрдЫ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдк्рд░ोрдлेрд╢рдирд▓ рдХोрд░्рд╕ेрдЬ рдХी рдкрдв़ाрдИ рдХे рд▓िрдП рд╡िрднिрди्рди рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯीрдЬ рд▓рд░्рдиिंрдЧ рд╕ेंрдЯрд░्рд╕ рдоें рд▓ेрдмोрд░ेрдЯрд░ी рдХे рдЬрд░िрдП рдЫाрдд्рд░ों рдХो рдк्рд░ैрдХ्рдЯिрдХрд▓ рдХ्рд▓ाрд╕ेрдЬ рджी рдЬाрддी рд╣ैं। рдмीрдПрдб рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ी рд╕्рдХूрд▓ рд╕े рдЯाрдЗ-рдЕрдк рдХрд░ рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдПрдбрд╡ांрд╕ рдЕрдз्рдпрдпрди рд╕ाрдордЧ्рд░ी(Study Material of Distance Education Mode): рд╕िрдХ्рдХिрдо рдордгिрдкाрд▓ рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी (рдбाрдпрд░ेрдХ्рдЯोрд░ेрдЯ рдСрдл рдбिрд╕्рдЯेंрд╕ рдПрдЬुрдХेрд╢рди) рдХे рд╡ाрдЗрд╕ рдЪांрд╕рд▓рд░ рдбॉ. рд╕ुрд░рдЬीрдд рд╕िंрд╣ рдкрдмрд▓ा рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдПрдбрд╡ांрд╕ рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рд╕े рдЕрдз्рдпрдпрди рд╕ाрдордЧ्рд░ी рднी рдХाрдлी рдПрдбрд╡ांрд╕ рд╣ुрдИ рд╣ै। рдЕрдм рдЫाрдд्рд░ рдкॉрд╡рд░ рдк्рд╡ॉрдЗंрдЯ, рдорд▓्рдЯीрдкрд▓ рдоीрдбिрдпा рдХे рдЬрд░िрдП рдкрдв़рддे рд╣ैं। рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдСрдбिрдпो рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рд╕ीрдбी рд╡ рдбीрд╡ीрдбी рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдИ рдЬाрдиे рд▓рдЧी рд╣ै। рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдХे рд▓ेрдХ्рдЪрд░рд░ рдХी рд╡ीрдбिрдпो рдпा рдСрдбिрдпो рдХो рд╡ेрдм рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд░ рдбाрд▓ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдХोрд░्рд╕ेрдЬ рдХे рдвेрд░ों рд╡िрдХрд▓्рдк(Options of Distance Learning at Home): рдЕрдм рдбिрд╕्рдЯेंрд╕ рдПрдЬुрдХेрд╢рди рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рд╡िрднिрди्рди рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯीрдЬ рдмीрдП-рдмीрдХॉрдо рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдбिрдЧрд░ी, рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрдЯ рдФрд░ рдбिрдк्рд▓ोрдоा рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░ोрдлेрд╢рдирд▓ рдХोрд░्рд╕ेрдЬ рднी рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХрд░рдиे рд▓рдЧी рд╣ैं рдЬैрд╕े рдоीрдбिрдпा рд╕्рдЯрдбीрдЬ, рдПрдЧ्рд░ीрдХрд▓्рдЪрд░, рдПрдЬुрдХेрд╢рди, рд╣ोрдЯрд▓ рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ, рд▓ॉ, рдлॉрд░्рдоेрд╕ी, рд╡ोрдХेрд╢рдирд▓, рдпोрдЧ, рдмाрдпोрдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी, рдЯ्рд░ेрд╡рд▓ рдРंрдб рдЯूрд░िрдЬ्рдо, рдкрд░рдлॉрд░्рдоिंрдЧ рдЖрд░्рдЯ, рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ, рд╣ेрд▓्рде рд╕ाрдЗंрд╕, рдХंрдк्рдпूрдЯрд░, рдЖрдИрдЯी рдЖрджि।
рдбिрдЧрд░ी рдХी рд╡ैрд▓्рдпू (Value or Equivalency of Degree through to Distance Mode) : рдпूрдЬीрд╕ी рдХे рдоुрддाрдмिрдХ, рдбिрд╕्рдЯेंрд╕ рдоोрдб рд╕े рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЫाрдд्рд░ рдХो рд░ेрдЧुрд▓рд░ рдоोрдб рд╕े рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рдЕрд╡рд╕рд░ рджिрдП рдЬाрдПंрдЧे। рд▓рд░्рдиिंрдЧ рдоोрдб рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЕрд╡рд╕рд░ों рдоें рднेрджрднाрд╡ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा। рдпрд╣ рд▓рд░्рдиिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдЕрдЪ्рдЫे рдХॉрд▓ेрдЬों рдФрд░ рдЕрдз्рдпाрдкрдХों рдХी рдХрдоी рд╕े рдХोрд╕ों рджूрд░ рд╣ै। рдРрд╕े рд▓ोрдЧ, рдЬो рдХाрдо рдХे рд╕ाрде рдкрдв़ाрдИ рдХрд░ рдЕрдкрдиा рдЬ्рдЮाрди, рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рдпोрдЧ्рдпрддा рд╡ рд╕्рдХिрд▓्рд╕ рдмрдв़ाрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рдпा рдлिрд░ рдЬो рдХ्рд▓ाрд╕рд░ूрдо рд╕्рдЯрдбी рдкрд╕ंрдж рдирд╣ीं рдХрд░рддे, рдЗрд╕рдХी рдУрд░ рдХाрдлी рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं। рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЗрд▓ाрдХों рдФрд░ рдкिрдЫрдбे़ рд╡рд░्рдЧ рдХे рдЫाрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рддो рдЖрдЧे рдмрдв़рдиे рдХा рдпрд╣ рдЕрдЪ्рдЫा рдЬрд░िрдпा рдмрди рдЧрдпा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдоें рд░ेрдЧुрд▓рд░ рдХोрд░्рд╕ рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдХрдо рдкैрд╕े рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।
рдпрд╣ां рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं рдЖрдк рдбिрд╕्рдЯेंрд╕ рдПрдЬुрдХेрд╢рди рдоें рджाрдЦिрд▓ा (Where you can take the admission in Distance Education Learning University in India)
рджेрд╢рднрд░ рдоें рдХुрд▓ 14 рдУрдкрди рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╣ैं, рдЬो рдбिрд╕्рдЯेंрд╕ рдПрдЬुрдХेрд╢рди рдХी рд╕рд╣ूрд▓िрдпрдд рджेрддे рд╣ैं। рд╡िрднिрди्рди рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рдбूрд▓ рдоोрдб рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯीрдЬ рднी рд╣ैं рдЬрд╣ां рдбिрд╕्рдЯेंрд╕ рдФрд░ рд░ेрдЧुрд▓рд░, рджोрдиों рдоोрдб рд╕े рд╢िрдХ्рд╖ा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдИ рдЬाрддी рд╣ै। рдХुрдЫ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ंрд╕्рдеाрди рд╣ैं:
- рдЗрдЧ्рдиू, рджिрд▓्рд▓ी (IGNOU Delhi)
- рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдУрдкрди рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी, рдиैрдиीрддाрд▓ (Uttrakhand Open University)
- рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдСрдл рдкेрдЯ्рд░ोрд▓िрдпрдо рдРंрдб рдПрдирд░्рдЬी рд╕्рдЯрдбीрдЬ, рджेрд╣рд░ाрджूрди (University of Petrolatum and Energy Studies, Dheradun)
- рдпूрдкी рд░ाрдЬрд░्рд╖ि рдЯंрдбрди рдУрдкрди рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी, рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж (UP Rajarshi Tandon Open University Allahabad
- рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी, рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж (Allahabad University)
- рджिрд▓्рд▓ी рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी, рджिрд▓्рд▓ी (Delhi University)
- рд╕िрдХ्рдХिрдо рдордгिрдкाрд▓ рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी, рд╕िрдХ्рдХिрдо (Sikkim Manipal Univeristy)
- рдХुрд░ूрдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी, рдХुрд░ूрдХ्рд╖ेрдд्рд░ (Kurukshetra University)
- рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдпूрдиि., рд╢िрдорд▓ा (HP University)
- рдкंрдЬाрдм рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी, рдЪंрдбीрдЧрдв़ (Punjab University)
- Lovely Professional University
- Guru Jambheshwar University of Science and Technology Hisar
рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдм рджूрд░рд╕्рде рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдмैрдаे рд╡्рдпрдХ्рддि рднी рдбिрд╕्рдЯेंрд╕ рд▓рд░्рдиिंрдЧ рд╕े рдЕрдЪ्рдЫी рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЦाрд╕рддौрдкрд░ рдкрд░ рдХाрдордХाрдЬी рд▓ोрдЧ рдФрд░ рдРрд╕े рд▓ोрдЧ рдЬिрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдордирдЪाрд╣ा рдХोрд░्рд╕ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрддा рдпा рдлिрд░ рдХुрдЫ рдЕрд▓рдЧ рддрд░рд╣ рдХा рдХोрд░्рд╕ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рдЙрдирдХेрд▓िрдП рдпрд╣ рдмेрд╣рддрд░ीрди рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै। рдбिрд╕्рдЯेंрд╕ рдФрд░ рд░ेрдЧुрд▓рд░ рдбिрдЧрд░िрдпों рдХा рд╕рдоाрди рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै।рдЕрдм рдбिрд╕्рдЯेंрд╕ рд╕े рд╡िрднिрди्рди рдЯेрдХ्рдиिрдХрд▓ рдХोрд░्рд╕ेрдЬ рднी рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХिрдП рдЬाрдиे рд▓рдЧे рд╣ैं। рдорд╕рд▓рди, рдЗрдЧ्рдиू рдоें рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХोрд░्рд╕ेрдЬ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं। рдЗрдирдХे рд▓िрдП рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд╕्рдЯрдбी рд╕ेंрдЯрд░ рдХे рддौрд░ рдкрд░ рдРрд╕े рдЗंрд╕्рдЯीрдЯूрдЯ्рд╕ рдоुрд╣ैрдпा рдХрд░ाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рдЬрд╣ां рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХी рдкрдв़ाрдИ рд╣ोрддी рд╣ो। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдХिрддाрдм рдкрдв़рдХрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рджेрдиे рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ां рд▓ेрдмोрд░ेрдЯрд░ी рдоें рдк्рд░ैрдХ्рдЯिрдХрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЕрд╕ाрдЗрдирдоेंрдЯ рднी рджेрдиे рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╕рдк्рддाрд╣ांрдд рдоें рдирдЬрджीрдХी рд╕्рдЯрдбी рд╕ेंрдЯрд░ рдоें рдХ्рд▓ाрд╕ेрд╕ рднी рд╣ोрддी рд╣ैं। рдЫाрдд्рд░ рд░ेрдбिрдпो, рдЯीрд╡ी, рд╡ीрдбिрдпो рдХॉрди्рдл्рд░ेंрд╕िंрдЧ рдХे рдЬрд░िрдП рдХाрдЙंрд╕рд▓рд░्рд╕ рд╕े рд╕ीрдзे рдк्рд░рд╢्рди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।